Meslek seçimini etkileyen faktörler nelerdir?

Meslek seçimi hakkında düşündüğümüzde aklımıza hemen birkaç şey gelir: İş tanımı, gerekli eğitim ve maaş... Aslında meslek seçiminizi etkileyen birçok farklı faktör var. Gelin kariyer gelişim kuramlarının irdelediği bu faktörlere birlikte bakalım.

EĞİTİM 02.05.2019, 17:06 02.05.2019, 17:14 Banu Fırıncılar
Meslek seçimini etkileyen faktörler nelerdir?

Kuramlar, olayların ve durumların neden ve nasıl gerçekleştiğini anlamamızda bize yardımcı olur. Kariyer gelişim kuramları da bir mesleği neden ve nasıl seçtiğimizi açıklamamıza yardımcı oluyor.

Çocukluk hayalleri

Büyüyünce ne olmak istiyorsun? Bu soruyu çocukluğunuzdan mutlaka hatırlıyorsunuzdur. Bu soru belki de kariyeriniz hakkındaki düşüncelerinizin şekillenmesine yardımcı oldu. Ginzberg, kariyer gelişimiyle ilgili olarak üç evreyi tanımlayan bir teori ortaya attı. İlk evre, meslekler hakkında ilk fikirlerin oluştuğu ve 11 yaşına kadar devam eden hayal evresi.

Ginzberg’e göre diğer evreler şunlardır:

Geçici evre (11-18 yaş): Bu dönem kendini tanıma evresi olarak bilinir. Önce hoşlanılan mesleğe karar verilir. Daha sonra yetenekler devreye girer. En son da zorluk ve paraya göre meslek seçilir.

Gerçekçi evre (18-23): Bu dönemde insanlar, meslekleri keşfetmeye başlar. Kafalarındaki meslek seçeneklerini elemeye başlar ve en sonunda kararlarını verirler.

Kültür

Irksal ve etnik geçmiş, bulunduğunuz yerin kültürü, yerel halk ve geniş ailenin de meslek seçiminiz üzerinde etkisi olabilir. Kültürünüz çoğunlukla değerlerinizi ve beklentilerinizi şekillendirir.

Değerleriniz ve beklentileriniz de kariyeriniz dahil olmak üzere hayatınızın büyük bir kısmında etkili olur. Çok kültürlü kariyer danışmanlığı bu faktörleri mercek altına almak için oluşmuş özel bir uzmanlık alanıdır. Bir kültürün baskın özelliklerini bireylerden birine bağlayamayız ancak kültürünüzün değerleri ve beklentilerinin farkında olmanız, meslek seçimlerinizi nasıl yaptığınızı anlamanız konusunda size yardımcı olur.

Cinsiyet

Hem kadınlar hem de erkekler meslek seçimi ile ilgi olarak basmakalıp görüşlere maruz kalırlar. Birçok ebeveyn, hala kız çocuklarının hemşire ya da okul öncesi öğretmeni, erkek çocuklarının da doktor ya da mühendis olmaları yönünde psikolojik baskı yapıyor.

Meslek seçiminizi yaparken sizin kendinizi birey olarak nasıl gördüğünüz çok daha önemlidir.

İlgi alanları

‘Holland Mesleki Tercih Envanteri’, kişilik tiplerini meslek seçimleriyle ilişkilendirmek için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu teori, bireylerin karakteristik özelliklerini ve kişisel tercihlerini mesleklerin özellikleriyle ilişkilendirmek için bir sınıflandırma sistemi kullanır. Bu envanterde altı kişilik tipi ve altı meslek tipi bulunuyor.

Bu kişilik tipleri; gerçekçi, araştırmacı, artistik, sosyal, girişimci ve geleneksel olmak üzere altı gruba ayrılıyor.

Gerçekçi olanlara uygun meslekler: Elektrikçi, mühendis, beden eğitimi öğretmeni…

Araştırmacı olanlara uygun meslekler: Genetikçi, matematikçi, biyolog, fizikçi, astronot, kimyager…

Artistik olanlara uygun meslekler: Tiyatro sanatçısı, yazar, aktör, ressam, müzisyen, mimar…

Sosyal olanlara uygun meslekler: Halkla ilişkiler uzmanı, psikolog, öğretmen, sosyal hizmet uzmanı…

Girişimci olanlara uygun meslekler: Politikacı, avukat, pazarlamacı…

Geleneksel olanlara uygun meslekler: Kütüphaneci, muhasebeci, banka veznedarı, postacı…

Edindiğiniz roller

İşçi olmak, öğrenci, ebeveyn ve çocuk olmak gibi hayatınızda edindiğiniz rollerden biri olabilir. Hepiniz hayatınızda birden fazla rol edinebilirsiniz ve bu roller hayatınız boyunca değişebilir. Kendinizi bu rollere nasıl adapte ettiğiniz ve bu rollerin gerektirdikleri meslek seçiminizi etkileyebilir.

Yetenek ve becerileriniz

Yetenek ve becerilerinizi düşünmek ve bunların hangi meslek ile uyum sağladığını anlamak da meslek seçiminin önemli bir parçasıdır. Hangi aktiviteleri yapmaktan mutlu olduğunuz ve bunların hangilerinde yetenekli olduğunuz meslek seçiminizi doğrudan etkiliyor.

Sosyo-ekonomik koşullar

Meslek seçimlerinizi belirli bir toplum ve ekonomi bağlamında yaparsınız. ‘Sosyal-Bilişsel Kuram’a göre, hayatınızda meydana gelen olaylar seçimlerinizi etkiler ve hatta bir dereceye kadar seçimlerinizi dikte eder.

Önceki deneyimler

Krumboltz’un ‘Sosyal Öğrenme Kuramı’na göre, önceki iş deneyimleriniz de meslek tercihlerinizi etkiliyor. Belirli bir meslekte olumlu tecrübelere ve rol modellere sahip olmak, kafanızdaki meslek tiplerini belirliyor. Böylece daha önce başarılı olduğunuz alanlara yöneliyor ve kendinize olan saygınız artıyor.  

Yorumlar (0)
11°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20