AYM gecekondu yıkımını haksız buldu

AYM, 24 yıldır kullanılan gecekondunun yıkılmasında ve hak sahiplerine yapı bedeli ödenmemesinde "mülkiyet hakkı ihlali" olduğuna karar verdi.

GÜNDEM 13.07.2019, 12:38 Hülya İlgin
AYM gecekondu yıkımını haksız buldu

Başkent Ankara'nın Altındağ ilçesi Yenidoğan Mahallesi'ndeki bir gecekondunun, Altındağ Belediyesi tarafından imar uygulaması sonucunda toplu konut alanında kaldığı gerekçesiyle yıkımına karar verildi. Altındağ Belediyesinin kararı gereğince bina 2007 yılında yıkıldı. Başvurucular, bu binaya ilişkin 1983 yılına ait imar affı müracaatı yaptıklarını, murisleri tarafından bu kapsamda 2 bin lira ödendiğini bildirdiler.

12 yıl mahkeme mahkeme süründüler!

Gecekonduları yıkılan başvurucular, imar uygulaması kapsamında yıkım nedeniyle oluşan zararının tazmin edilmemesi nedeniyle Altındağ Belediyesi aleyhine tazminat davası açtı. Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, 2010 yılında davanın idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle görev yönünden kabul etmedi.

Görevsizlik kararı üzerine başvurucular, Ankara 1. İdare Mahkemesinde, yıkım nedeniyle oluşan zararının tazmini istemiyle tam yargı davası açtılar. Mahkeme, 2012 yılında davanın reddine karar verdi. Kararda, Belediye Kanunu'nun 73. maddesinin, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların boşaltılması ve yıkılmasına olanak tanıdığı, Gecekondu Kanunu'nun 18. maddesi gereğince de ruhsatsız yapının yıkımı nedeniyle başvuruculara yapı bedeli ödenmemesine yönelik idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı vurgulandı. Danıştay 14. Dairesinin de 2015 yılında kararı onamasının ardından karar kesinleşti.

Mahkeme mahkeme sürünen ancak pes etmeyen gecekondu sahipleri, çıkan tüm ret kararları sonrası 2016 yılında Anayasa Mahkemesine (AYM) bireysel başvuruda bulunarak mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürdüler.

12 yıl sonra karar AYM'den çıktı

AYM (Anayasa Mahkemesi) Birinci Bölümü, gecekondu sahibi başvurucuların mülkiyet haklarının ihlal edildiğine, ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmetti. Anayasa Mahkemesi gerekçede, imar uygulaması sonucunda gecekonduları yıkılan başvuruculara ait taşınmazın toplu konut alanında kalması sebebiyle bu taşınmaz üzerindeki başvuruculara ait ruhsatsız binanın yıkıldığı vurgulandı.

Gecekondunun yapım tarihinin tam olarak tespit edilemediği fakat başvurucuların murisince bu yapıya ilişkin 1983 senesinde yapılan imar affı müracaatı bulunduğu belirtilen gerekçede, şu ifadeler yer aldı:

"Belediye tarafından 2007 yılında yıkım işleminin gerçekleştirildiği dikkate alındığında anılan binanın yaklaşık 24 yıldır başvurucuların murisi ve başvurucular tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır. Somut olayda olduğu gibi kamu makamlarının binanın yıkımı için uzun süre hareketsiz kalması binanın yıkılıp yıkılmayacağı noktasında belirsiz bir durumun oluşmasına sebebiyet vermektedir. Böyle bir durumda başvurucuların kamu makamlarının uzun bir süre boyunca devam eden edilgen tutumlarının bir anda değişebileceğini öngörmelerini beklemek hakkaniyete aykırı olacaktır."

Gecekondunun uzun süre boyunca kullanımının başvurucular bakımından önemli bir ekonomik menfaat teşkil ettiğine vurgu yapılan gerekçede, derece mahkemelerinin tek başına binanın ruhsatsız olduğu gerçeğinden hareket edip olayın gelişiminde kamu makamlarının edilgen tutumunu dikkate almamalarının bütün zarara tek başına başvurucuların katlanması sonucuna yol açtığının altı çizildi.

Söz konusu yaklaşımın da başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğinin belirtildiği gerekçede şöyle denildi:
"Bu durumda başvuruculara herhangi bir tazminat da ödenmediği dikkate alındığında mülkiyet hakkının korunması ile kamunun yararı arasında olması gereken adil dengenin başvurucular aleyhine bozulduğu ve müdahalenin ölçülü olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."

Yeniden yargılama

Anayasa Mahkemesi'nin gerekçesinde, somut olayda başvuruculara ait ruhsatsız binanın, imar uygulaması kapsamında yıkıldığı ama binanın kullanımının başvurucular açısından mülk teşkil ettiği hususunun idarece göz ardı edilerek başvuruculara herhangi bir tazminat ödenmediği bilgisi paylaşıldı.

Kararda sonuç olarak, başvurucuların mülkiyet hakkının idari bir eylem sebebiyle ihlal edildiğinin anlaşıldığı belirtilen gerekçede, şunlar belirtildi:

"Ancak somut olayda ihlale yol açan idari eylem ve işleme karşı başvurulabilecek kanun yolu tüketildikten sonra bireysel başvurunun yapıldığı anlaşıldığına göre ilgili mahkemenin yeniden yargılama yoluyla tespit edilen ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırma imkanı bulunmaktadır. Bu durumda mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Buna göre yapılacak yeniden yargılama ise 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapılması gereken iş, ihlal sonucuna uygun olarak gerekli araştırma yapılmak suretiyle tazminata hükmedilmesinden ibarettir. Tazminat miktarının belirlenmesi hususu ise bu konuda uzmanlaşmış derece mahkemelerinin takdirindedir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir."

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 32 66
2. Trabzonspor 32 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 32 56
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 32 42
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 32 39
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Denizlispor 32 35
14. Konyaspor 32 33
15. Malatyaspor 32 32
16. Çaykur Rizespor 32 32
17. Kayserispor 32 32
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 36 57
6. Getafe 36 54
7. Real Sociedad 36 54
8. Athletic Bilbao 36 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 36 36
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24