Devalüasyon nedir, ne demektir? - Türkiye'de devalüasyon

Devalüasyon, ulusal para biriminin değer kaybetmesidir. Peki tam olarak devalüasyon nedir, ne demektir? Neden ve nasıl yapılır? Türkiye'de devalüasyon..

EKONOMİ 29.04.2019, 16:05
Devalüasyon nedir, ne demektir? -  Türkiye'de devalüasyon

Devalüasyon, ulusal para biriminin, bilinçli olarak diğer para birimleri karşısında değer kaybettirilmesidir. Devalüasyon diğer bir deyişle “değer düşürme” olarak tanılanabilir. Ancak dediğimiz gibi bu değer düşürme, devlet eliyle, bilinçli olarak gerçekleştirilir.

Hiçbir ülke ulusal para birimlerinin diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesini istemez. Değer kaybını önlemek için de çalışmalar yürütür. Ancak bazı durumlarda ulusal para biriminin değeri, devlet eliyle bilinçli olarak diğer para birimleri karşısında düşürülür.

Devalüasyon neden yapılır?

Hiçbir ülkenin ulusal biriminin değerini diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesini istemeyeceğini belirtmiştik. Bazı durumlarda ise devalüasyon yapmak şarttır.

Devalüasyon yapmanın en temel nedeni, ithalatın ihracattan fazla olması ve cari açık vermektir. Yani yurtdışından alınan mallar için harcanan paranın yurtdışına satılan mallardan kazanılan paradan fazla olması durumunda, ülke cari açık vereceği için davalüasyon yapılır.

Devalüasyonda asıl amaç ülkenin para biriminin değerini düşürüp, alımı gücünü düşürerek ithal ürünlerin ücretlerini yükselmesini sağlamak, bu sayede ithalatın düşmesi ve düşük değerdeki ulusal para birimi sayesinde daha yüksek ihracat rakamlarına ulaşıp ithalat ihracat dengesini sağlamaktır.

Devalüasyon nasıl yapılır?

Devalüasyon devlet tarafından, ülke ekonomisine yapılan dışarıdan bir müdahaledir. Örneğin, 1 Amerikan dolarının 6 Türk lirası değerinde olduğunu varsayarsak, devletin yüzde 50 devalüasyon uygulaması kararı sonrasında 1 Amerikan doları 9 Türk lirası olacaktır.

İthalat yapan bir firmayı örnek baz alırsak, devalüasyon öncesinde ithalat yapan bir firma bir birim ürün için 6 TL (1 dolar) ödeyecekken, devalüasyon sonrasında 9 TL (0,66) dolar ödeyecektir. Bu durumda ihracat miktarı artacak ve döviz tasarrufu sağlanmış olacaktır.

Tüm bunlarla birlikte dövizin değeri arttığı için ithal edilen ürünlerin ücretleri artacak ve iç piyasada ürün satışlarında azalma olacaktır. Böylece döviz ülke içinde kalacaktır.

Aynı zamanda ulusal para biriminin değeri düşük olduğu için, ihraç edilen mallarda diğer rakiplere göre fiyat avantajı sağlanmış olacak, bu yüzden de ihracat rakamları artacaktır. Bu da ülkeye daha fazla dövizin girmesine ve üretimin artmasına sebep olacaktır.

Türkiye’de devalüasyon ne zaman oldu?

Türkiye tarihinde de çeşitli zamanlarda ve tarihlerde devalüasyon yapılmıştır. Devlet eliyle yapılan devalüasyon müdahalesiyle ithalatın azalması ve ihracatın artması amaçlanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1923 yılında 1 TL, 0,75 ABD dolarına eşdeğerdi. Geçen zamanla birlikte ekonomideki sarsıntılar ve artan döviz ihtiyacı sebebiyle dolar/TL kuru dolar lehine değişmeye başladı.

Birinci Devalüasyon

Türkiye’deki ilk devalüasyon 7 Eylül 1946 tarihinde yapılmıştır. 7 Eylül kararları olarak tarihe geçen ve Recep Peker Hükümetinin gerçekleştirdiği bu devalüasyonla ABD dolarının değeri yüzde 116’lık artışla 2,83 liraya çıkarılmıştır.

İkinci devalüasyon

Türkiye tarihindeki ikinci devalüasyon Adnan Menderes hükümeti tarafından gerçekleştirilmiştir. 4 Ağustos 1958 tarihinde yapılan bu devalüasyonla 2,83 TL olan ABD doları tam 9 liraya çıkarılmıştır.

Üçüncü devalüasyon

Türkiye ekonomi tarihindeki üçüncü büyük devalüasyon Süleyman Demirel Hükümeti tarafından 10 Ağustos 1970 tarihinde yapılmıştır.

Gerçekleştirilen bu devalüasyon sonrasında 1 ABD doları 9 liradan 15 liraya çıkarılmıştır. Bu tarihten sonra 1978 yılına kadar mini devalüasyonlar gerçekleştirilmiştir. Küçük çaptaki bu devalüasyonlarla 1978 yılı öncesinde 1 ABD doları 19 Türk Lirası değerine ulaşmıştır.

Kısaca devalüasyon nedir? ve devalüasyon ne demektir? gibi konuların detayına indik. Sorunuz olması halinde aşağıda yer alan yorum kısmından bizlerle iletişime geçebilirsiniz. 

Kaynak:

https://www.britannica.com/topic/devaluatio
 

Yorumlar (0)
20°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20