Son gramofon tamircilerinden Kadir Usta

Gramofoncu Kadir Usta, tarihi Pirinç Han’daki dükkânında gramofon tamir edip, taş plak seslerini hayatta tutmaya çalışıyor. 300 yıllık handa ahilik geleneğini yaşatmaya çalıştıklarını söyleyen Kadir Usta, “İnsan bildiğini öğretmiyorsa o iş veballidir” diyor.

YAŞAM 28.04.2019, 08:27 03.05.2019, 17:26

Ankara Ulus’ta, tarihi Pirinç Han’da dükkânı bulunan Kadir Akcan ile gramofonu ve gramofon tamirini konuştuk. Kadir Usta, Pirinç Han’ın 300 seneden fazla bir geçmişi olduğunu belirterek, “Burası Orta Anadolu’nun alışveriş merkezlerinden biri. Zamanında geç gelen kervanlar kaleden içeri güvenlik sebebiyle alınmazdı. Bu yüzden Pirinç Han’da konaklardı. Buralar at pazarı, koyun pazarı, saman pazarı diye geçer. İnsanlar bütün alışverişlerini buradan yapar ve kasabalarına köylerine giderlerdi.” dedi.

“70’li yıllarda gramofon tamiri bitmişti”

Esas mesleğinin ambulans şoförlüğü olduğunu söyleyen Kadir Usta, gramofon tamiri yapmaya başlamasını, şöyle anlattı:

“Bu hanın sahibi benim arkadaşımdı. Burası ona bir akrabasından kalmış. Burayı restore etti, Kültür Bakanlığı’nın denetimi altında. Hanın restorasyonu 1990’da bitti. Sonra burayı antikacı çarşısı yaptı. Beni de çok severdi. ‘Gel sana da buradan bir yer verelim’ dedi. Ben de o zamanlar ambulans şoförüyüm. Hem memurum hem ustalık yapmak zor olacaktı ama geldim en üst kattan bir yer aldım. Onun gramofonlarını, kendi gramofonumu tamir ederdim. 70’li yıllarda gramofon tamiri bitmişti, profesyonelce yapan kimse yoktu. Ben yapmaya başlayınca talep de olmaya başladı. Bu iş bir sektör haline gelmeye başladı. Her şeyi beceremiyordum. İnternet şimdiki gibi yaygın değildi. Araştırdım, okudum, öğrendim. İyi oldu benim açımdan. Bir şeyleri arkamızda bırakabilme mutluluğuna eriştik.”

“Bildiğinin zekatını vermek bilmeyenlere öğretmekle olur”

Ambulans şoförlüğü yaparken, araçtaki tüm aksaklıkları kendisinin tamir ettiğini söyleyen Kadir Usta, “Benim ustam yok” dedi. Kadir Usta, tamir işine meraklı olduğu için gramofon tamirini de kendisinin araştırıp öğrendiğini ifade etti.

“Bir insan bir şeyi biliyor da söylemiyorsa o iş veballidir” diyen Kadir Usta, “Bildiğinin zekâtını vermek bilmeyenlere öğretmekle olur. Ben kimseden öğrenmedim ama bildiğimi öğrettim” dedi. İzmir’de helikopter teknisyenliği yapan bir çırağı olduğunu ifade eden Kadir Usta, “Buralarda çok yattı. Hevesliydi, çalışıyordu, yaptı. Hatta Silahlı Kuvvetler ’den ayrıldı, kendi dükkânını açtı. Şimdi gramofon tamir ediyor.” şeklinde konuştu.

Dükkânında genelde gramofon tamiri yaptığını söyleyen Kadir Usta, “Seversem antika saatleri de yaparım. Eşin dostun eşyası oluyor, bozuk ama antika, kıymetli, onlara bakıyorum. Mekanik yaşlı saatlere bakıyorum” dedi.

“Koskoca tarla karşılığında bir gramofon alınırdı”

Gramofon sevdasının çocukluğunun geçtiği köyünde, babasının aldığı gramofonla başladığını belirten Kadir Usta, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bizim çocukluğumuzda köyde elektrik yoktu. Biz gramofon dinlerdik. Gramofon herkeste olmazdı. Koskoca tarla karşılığında bir gramofon alınırdı. Böyle bir kıymeti vardı. Gramofon iğnesi bulunmazdı, rahmetli babam iğnenin ucunu sivriltip tekrar kullanırdı.”

1908 yılında yapılan gramofon

Elinde 1908 yılından kalan gramofonu gösteren Kadir Usta, “Bu geldiğinde bitap vaziyetteydi. Bunu ben restore ettim. Doğru kullanılırsa 200 sene daha gider. Bu meslek 100 yıl sonra da yapılacaktır.” sözleriyle gramofon tamirinin daha yıllarca yapılacağını ifade etti.

Artık taş plak doldurulmadığını söyleyen Kadir Usta, “Bu iş bitmez. Mutlaka olacaktır bir şeyler. 1970’te bu iş bitmiş gibiydi, profesyonelce yapan yoktu. 1990’da benim gibi biri çıktı bu işi yapmaya başladı. Yine olacaktır.” diye konuştu.

“Gramofona kimin elinin değdiğini anlayabiliyoruz”

Gramofon tamirini yapan insanların az olduğunu ve birbirlerini tanıdıklarını kaydeden Kadir Usta, “Biz Türkiye’de bir elin parmağını geçmeyen insanlarız. Biz elimize gelen gramofona kimin elinin değdiğini anlayabiliyoruz.” diye konuştu. Kadir Usta, bu işi yapmak isteyen birtakım şovmenler de olduğunu, hatta bu kişilerin orijinal olmayan eşyaları orijinal diye satarak epey paralar kazandığını da ekledi.

“Biz buralarda ahilik geleneğini yaşatmaya gayret ediyoruz”

“Gramofon tamiri ve antikacılıkla ev geçinmez” diyen Kadir Usta, mesleğin zorluğunu ve neden devam ettiklerini ise şu sözlerle açıkladı:

“Malı sattığın paranın üstünde alıyorsun. İmalat yaparsan rekabete girmek gerekiyor. Hindistan’la ben nasıl rekabete gireyim. Gramofonu 150 liraya satıyorlar, ben kasasını 150 liraya yapıyorum.

Biz buralarda ahilik geleneğini yaşatmaya gayret ediyoruz. Müşteri bir şeyi sorduğu zaman ‘bende yok arkadaşa bakın’ diyoruz. Ama bu rekabet ile insanlar ‘bende yok’ diyor geçiyor, arkadaşına komşusuna yönlendirmiyor. Ya da ‘onun muadili var şöyle bir şey’ diyor. Benim dükkânın anahtarı 2-3 kişide vardır. Ben olmadığım zaman dükkânı açarlar, gramofon gösterirler. Yeri gelir satışını da yaparlar.”

Haber: Hande Atasoy
Görüntü: Uğur Atasoy

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20