Enigma’yı çözdü, savaşın kaderini belirledi!

İngiliz matematikçi, mantıkçı ve şifre çözme uzmanı olan Alan Turing, bilgisayar biliminin öncü isimlerindendir. Turing, Nazi Almanyası tarafından kullanılan şifre makinesi Enigma’yı çözümleyerek İkinci Dünya Savaşı’nın adeta seyrini değiştirmiştir.

ÖZEL HABER 23.04.2019, 15:30 23.04.2019, 16:50 Banu Fırıncılar
Enigma’yı çözdü, savaşın kaderini belirledi!

Genellikle yapay zekâ ve modern bilgisayar bilimine katkılarıyla hatırlanan Alan Turing, en çok da bir makinenin ‘düşünme’ yeteneğini test etmeyi amaçlayan ‘Turing Testi’ ile biliniyor.

Turing testinin temel dayanağı ise şöyle:

Test yapılan kişi izole bir alana getiriliyor ve biri bilgisayar, diğeri ise başka bir insanla olmak üzere iki diyalog geliştirmesi bekleniyor. Fakat test yapılan kişiye hangisinin bilgisayar ya da insan olduğu konusunda bilgi verilmiyor. Eğer bilgisayar, test yapılan kişiye kandırabilir ve bir insandan ayırt edilemeyecek şekilde konuşabilirse, Turing testini geçmiş oluyor. 

Bununla birlikte Turing’in İkinci Dünya Savaşı’ndaki istihbarat çalışmaları hakkında çok az şey biliniyor. Turing, o sıralarda Alman şifrelerinin en zoru olan Enigma’yı çözmek için matematik ve kriptoloji alanlarındaki becerilerini kullanıyordu.

Kodlar ve şifreler farklı mı?

Sık sık birbirlerinin yerine kullanılsalar da, kodlar ve şifreler çok farklıdır. Bir kod, mesajı gizli hale getirmek için, bir kelimeyi veya ifadeyi farklı bir kelime veya ifadeyle değiştirir. Böylece anlam değişmiş olur.

Diğer yandan bir şifre, mesajdaki harfleri tek tek değiştirerek veya yeniden düzenleyerek, bir kelimeyi veya ifadeyi gizli hale getirir.

Kodlar ve şifreler birlikte ‘kriptolama’, yani şifreleme olarak adlandırılır.

Enigma, bir şifre makinesiydi. Her tuş vuruşu mesajdaki bir karakteri, makinenin çark ayarları tarafından belirlenen başka bir karakterle değiştirirdi. Alman askeri servisleri, daha fazla güvenlik için önce orijinal metni kod kelimeleriyle değiştirip daha sonra da kodlanmış metni şifreleyerek, mesajlarını iki defa şifrelemiş oluyorlardı.

Enigma’nın çözülmesi

İkinci Dünya Savaşı’nın ilk yıllarında Turing, İngiltere’deki Bletchley Park’ta şifre çözümleme merkezinde çalışıyordu. Bletchley Park, matematikçilere ek olarak dilbilimci ve satranç şampiyonlarını işe aldı ve The Daily Telegraph tarafından düzenlenen çapraz bulmaca turnuvasının kazananlarına yakınlaşarak ilgi çekmeyi başardı.

Turing’in matematik ve mantık alanlarındaki becerileri onu doğal bir şifre çözme uzmanı yaptı. Kriptograflar şifreleme sistemleri yazarlar, kriptolojistler onların üzerinde çalışma yaparlar, kriptanalistler ise onları çözerler. 1939 yılında Turing, Enigma’nın ayarlarını tespit edebilen ve Müttefik güçlerinin Alman şifrelemelerini deşifre etmelerine izin veren elektromekanik bir cihaz yarattı. Buna ‘bombe makinesi’ adını verdi.

Turing ve meslektaşları, 1941-1943 yılları arasında Müttefik devletlerin Atlantik Savaşı’nda Alman U-botlarından kaçmalarına yardımcı olacak Enigma sistemini de çözmeyi başardılar.

Polonya, Enigma’yı çözme işinin bir matematikçi tarafından keşfedileceğini fark eden ilk ülke oldu. Polonyalı kriptanalistler, 1932 gibi erken bir tarihte Alman şifrelerini çözebildiler. 1939 yılına kadar da Enigma’nın çalışma biçimine benzeyen ‘bombe’ gibi bir kopya makinesi kullanarak, Enigma’nın daha eski bir sürümüyle yazılmış mesajları başarıyla çözdüler. Polonya, Eylül 1939’da Almanya tarafından işgal edildiğinde Polonyalı ve Fransız kriptanalistler, Enigma hakkında bildiklerini İngiltere ile paylaştı. Bu da Turing dahil, Bletchley Park’taki kriptanalistlerin Enigma şifrelerini çözmelerini sağladı.

Alman mesajlarının şifreleri çözüldükten sonra İngilizler, Stratejik Hizmetler Ofisi’ne askeri, casusluk ve sabotaj faaliyetleri hakkında kapsamlı bilgiler vermeye başladı. En hassas istihbarat ULTRA’dan geldi. ULTRA, Enigma makinesiyle gönderilen Alman askeri mesajları dahil olmak üzere Bletchley Park’tan gelen tüm istihbaratlara uygulanan kod adıydı.

İstihbarat trafiğinin hızlı olması ve bölümlere ayırma ihtiyacı nedeniyle İngilizler, Stratejik Hizmetler Ofisi’nin materyali işlemek için ayrı, ekstra güvenli bir bileşen oluşturması konusunda ısrar etti. 1 Mart 1943’te Stratejik Hizmetler Ofisi Direktörü William J. Donovan, Gizli Haber Alma Servisi’nde Karşı Casusluk Birimini kurdu. Bu, ABD istihbarat tarihinin ilk merkezi ve ulusal düzeydeki karşı casusluk servisi oldu.

İkinci Dünya Savaşı’nın seyrini değiştirdi

Turing’in Bletchley Park’taki çalışmaları savaşın sonlanmasında çok önemli bir yere sahipti. General Dwight D. Eisenhower, Temmuz 1945’te İngiliz istihbarat şefine ULTRA’nın binlerce İngiliz ve Amerikalının hayatını kurtardığını, düşmanın bozguna uğratılması ve sonunda teslim olmayı kabul etmesi sürecini hızlandırdığını söyledi. Bununla birlikte Turing, kariyerinin büyük bir kısmını modern bilgisayar biliminin nasıl olacağı üzerine yoğunlaştıracaktı. 1943’te birkaç aylığına ABD donanmasının Kriptanalitik Bölümü ile birlikte görevini sürdürdü ve burada bilgi teorisinin babası Claude Shannon ile birlikte matematiksel iletişim ve hesaplama ile tanıştı.

Bugüne kadar iletişim ağlarımız Shannon’un fikirleri üzerine kurulurken; bilgisayar cihazlarımız, işlemcilerimiz ve çiplerimiz Turing’in fikirleri üzerine kuruludur. Turing’in modern bilgisayar bilimine katkısı büyüktür. Bu yüzden, bilgisayar biliminin Nobel’i olarak bilinen A.M. Turing Ödülü’ne adını vermiştir.

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20