Yerli tohum üretiminde cumhuriyet rekoru

Son bir senede sertifikalı fide/fidan üretiminde yüzde 45, sertifikalı tohum üretiminde ise yüzde 6 oranında artış görüldü. Sertifikalı tohumculuğa verilen destek ise 2005 senesinden bu yana 3,4 milyar TL’yi buldu.

TARIM 08.04.2022, 17:44 10.04.2022, 09:16 Başak Çetin
Yerli tohum üretiminde cumhuriyet rekoru

Tarım ve Orman Bakanlığı, uzun zamandır sertifikalı fide, fidan ve tohum üretimi için sağlanan destekleri yayınladı. Yayınlardan elde edilen bilgilere göre Türkiye’de sertifikalı üretimlerde son bir senede toplam yüzde 51’lik artış yaşandı.

Ürünler yerli ve milli

2002 senesinde 145 bin ton olan sertifikalı tohum üretimi, 2022 itibarıyla 9 kat artarak 1 milyon 324 bin tona ulaştı. Bu oran, cumhuriyet tarihinin rekoru olarak gerçekleşti. Son bir senede ise sertifikalı fide/fidan üretiminde yüzde 45, sertifikalı tohum üretiminde ise yüzde 6 oranında artış yaşandı. Son bir senelik süreçte yurt içinde kullanılan sertifikalı tohumların, yerli üretimden karşılanma oranı yüzde 96’ya ulaştı.

1053 tohum kuruluşu var

Şubat 2022 itibarıyla Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilen 1053 adet tohum üreticisi kuruluş bulunuyor. Sermaye durumları göz önünde bulundurulduğunda bu kuruluşların 989’u yerli, 24’ü yerli-yabancı ortaklığında ve 40’ı da yabancı olarak faaliyet gösteriyor. Şirketler yalnızca üretim yapıp satmakla kalmayıp aynı zamanda kendi kaynaklarını kullanarak yeni çeşitler de geliştiriyor. 



117 ülkeye tohum gönderildi

Sertifikalı tohum ihracatının 2021 verilerinden elde edilen bilgiye göre, 2020’den 2021’e tohum ihracatı yüzde 14 oranında artış yakalayarak 185 milyon dolara erişti. Söz konusu tohumda ithalat oranı ise belirtilen zaman diliminde yüzde 4,5 oranında artarak 208 milyon dolar oldu. 2021 senesinde 117 ülkeye tohum ihraç edildi. Öte yandan sertifikalı tohum üretimi ve kullanımında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın desteği artarak devam ediyor. 2005 senesinden bu yana kadar 3,4 milyar TL destek ödemesi yapıldı. 

Gıda zincirinin ilk halkası

Tohum, gıda zincirinin ilk halkını, kültürel ve biyolojik çeşitliliği oluşturan maddedir. Yalnız tarım sektöründe değil aynı zamanda teknolojide de sıklıkla kullanılır ve ekonomik olarak değeri oldukça yüksektir. Bitkisel ürünlerin kalitesini, çeşitliliğini ve sayısını artırmada sertifikalı tohumları kullanmak oldukça önemlidir. Bu tohumlar, üretimin ve verimliliğin artırılmasında; üretim maliyetinin düşürülmesinde tarım sektörüne en büyük yardımcı niteliğindedir. En önemli ve en temel girdi olarak görülen sertifikalı tohumlarda yüksek çimlenme kabiliyeti vardır. Bu sayede tohumların üretim maliyetleri çok düşüktür. Yalnızca bu tohumları kullanmak bile birim alandan elde edilen ürün miktarında yüzde 25’lik verim sağlar.

Sertifikalı tohumda üretim süreci

Ülkemizde tohumluk sertifikasyon sistemi kullanılmaktadır. Bu sistemde AB mevzuatları ile OECD Tohum Sistemi temel alınmaktadır. ISTA (Uluslararası Tohum Test Birliği) laboratuvar test metotlarının kullanımını; uluslararası ve bilimsel açıdan kabul görmüş çalışmaları ve kuralları kullanır. Kısaca Türkiye’de kullanılan sistem, “milli sertifikasyon sistemi” ismiyle bilinir. Tohum sertifikasyonu sistemi içinde var olarak üretim yapmak isteyen kişiler ve üreticiler, Tarım ve Orman Bakanlığı’na başvurur. Bakanlık’ın denetlemelerinden geçen üreticilerin uygun bulunması halinde yetki verilir. Tohum üreticisi, kiraladığı veya sahip olduğu alanda ya da tohum yetiştiricisi unvanına sahip kişilerle sözleşme karşılığında ortak bir alanda tohum üretimi yapabilir. 



Kayıtlı tohumlara izin veriliyor

Yurt içinde kullanılacak tohumların, sertifikasyon sisteminde, “Tohumluk Beyannamesi” ile kayıt altına alınmış olması gerekiyor çünkü Türkiye’de yalnızca bu kayıtlı tohumlarının ticaretine izin veriliyor. Bu tohumlar, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenmiş standart ve niteliklere uygun olarak kütüğe/sertifikaya kaydedilmek üzere kabul edilebiliyor. Tohumlar, etiketli ve ambalajlı olarak ticaret sistemine sokuluyor. Tohumluk Beyannamesi, sertifikasyon sisteminin ilk adımı olarak biliniyor. Bu beyannameler, ekilen tohumun sınıf, tür, kademe, çeşit, ekilme zamanı ve yeri, ekilme miktarı gibi ayrıntılı bilgilerini içeriyor. Ayrıca tohumları üreten ve yetiştiren kişilerin ve şirketlerin bilgileri de sistemde yer ediyor. Beyannameler, üretimin yapılacağı ilçenin tarım ve orman il müdürlüğüne, talep edildiği tarih aralıklarında veriliyor.

Tarla ve tohum kontrolleri yapılıyor

Sonrasında gerçekleştirilen tarla ve tohum kontrollerinde yönetmeliklerde belirtilen standartların karşılanıp karşılanmadığı göz önünde bulunduruluyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetki verilmiş “tohumluk kontrolörleri”, bu kontrol aşamasını yürütüyor. Her standardın uygun olmasının ardından tohumlar, tohum üreticileri ve yetiştiricileri tarafından hasat ediliyor. Hasat tamamlandıktan sonra ise yönetmelikte belirtildiği gibi partilendiriliyorlar. Partilerin oluşturulmasından sonra ilgili birimlerden etiket talebinde bulunuluyor. Ambalajlanan tohumların partilerinden uygun numuneler alınıyor ve ardından sertifika veren yetkili kurumlara gönderiliyor. Numunelerin alınacağı partilerin, etiketlerde yazılan standartlara ve homojenliğe uygun olup olmadığı; parti bilgileri ile etiketler arasındaki kontroller sağlanıyor. 

En son aşama, çiftçiye ulaşım

Numunelerin yetkili laboratuvarlarda çimlenme ve safiyet konusunda incelenmesinin ardından analizler sonucunda standartları karşılayan numunelerin temsil ettiği tohumluk partileri için sertifika düzenleniyor. Laboratuvar analiz süreçlerinden geçen ve ilgili standartlara uygun olduğu belirlenen tohumların sertifika ve raporları düzenleniyor ve ilgili üreticiye gönderiliyor. Ardında ise bu tohumların yetkili bayilere dağıtılarak çiftçilere ulaştırılma süreci başlatılıyor.

Yorumlar (0)
23
parçalı az bulutlu