En ünlü köle: Spartaküs

Tarihte belki de en ünlü köle isyanı olarak bilinen Spartaküs Ayaklanması'na yakından bakalım.

ÖZEL HABER 28.04.2019, 20:31 30.04.2019, 16:17 Hakan Öksüz
En ünlü köle: Spartaküs

'Kölelik tarihte ne zaman ortaya çıktı?' sorusuna kesin bir cevap vermek zordur. Köleliğin aldığı biçim, tarihi dönemlere ve yaşanılan toplumlara göre farklılık gösteriyordu. Genel olarak ise şu bilgiyi vermek mümkündür. Borcunu ödeyemeyen, savaşta esir alınan, herhangi bir suça karışan kişileri öldürmektense onlardan bedava işçi gücü olarak yararlanmak kölelik kurumunun oluşmasının esas nedeniydi. Öte yandan, köle bir anne ve babadan dünyaya gelenler ise köle olarak doğmuş kabul ediliyordu.

Roma’da bazı köleler ağır işlerde çalıştırılırken, bazıları da halkı eğlendirme işlevini yerine getirmek için vahşi hayvanlarla ve birbirleriyle bir arena içinde dövüştürülüyordu. İnsanlık tarihinin en önemli dönemlerinden biri olan Roma’nın ‘cumhuriyetten imparatorluğa geçiş döneminde’ ülkeyi derinden sarsan ayaklanmalar yaşanmıştı.

Spartacus'ten 60 yıl önce

Bu ayaklanmalardan birisi, M.Ö. 135 yılında başlayıp üç yıl süren ayaklanmaydı. Bu dönemde Sicilya’nın batısında bulunan köle çobanların başında Suriyeli Eunus, batıda ise tarım işçilerinin (köleler) başında Kilikyalı Kleon başkaldırdı. Herkes bu iki isyancı gücün çatışmasını beklerken Eunus, Kleon’un önderliğini kabul etti ve iki güç birleşti. Üç yıl boyunca süren isyanı, Romalı komutan Publius Rubulius bastırdı. İsyan sonucunda Kleon öldürüldü, Eunus ise ömür boyu hapiste tutuldu.

Savaşçı köleler

M.Ö. 73-71 yılları arasında süren ve birçoğumuzun aşina olduğu Spartaküs Köle Ayaklaması belki de tarihteki en ünlü köle isyanıdır. Tarihi kayıtlara göre, Ludus da denilen Lentulus Batiatus’un gladyatör eğitim okulunda eğitilen ve arenada savaştırılan Spartacus ve yanındaki köleler başkaldırdı. Tarihçi Plutharkos’un anlattıklarına göre; Trakyalı Spartacus’un yanında Crixus, Castus, Gannicus gibi bazı savaşçılar da yer alıyordu. Bu savaşçı köleler, üzerlerine gönderilen küçük bir Roma birliğini yener ve askeri malzemelerine el koyarlar. Bazı tarihçiler, kölelerin savaştırıldıkları alan olan Capua bölgesine baskın yaptığını ve birçok köleyi serbest bıraktığını yazar.

Tarihçi Appian'a göre M.Ö. 72'deki durum

Vezüv Yanardağı'ndan ağaç dallarıyla mı indiler?

Köle savaşçıların üzerlerine ilk olarak Gaius Glaber’in yönettiği bir Romalı birlik gönderildi. Komutan Glaber, Vezüv dağının eteklerine çekilen köle ordusunu sıkıştırdığını düşünür. Ancak bir rivayete göre, Vezüv dağının arka kısmından ağaç dallarını birbirine bağlayarak inen köleler, Glaber’in birliğinin arkasından dolanır ve onları yok eder.

Tarihçi Plutarkos'a göre M.Ö. 72'deki durum

Pek çok Roma birliğini mağlup eden bu köle ordusu zamanla diğer kölelerin de katılımıyla kabalıklaşır. Spartacus’ün önderliğindeki isyancılar, üzerlerine gönderilen ikinci Roma ordusunu da yok eder. Bu ordunun başında Publius Varinius adlı bir komutan vardır. Savaşta ünlü komutanlardan Cossinius ölürken, Varinius kurtulur.

Köleler ikiye bölündü

Ancak Galyalı kölelerin başında bulunan Crixus, Roma üzerinde yürümek isteyince köle ordusu ikiye bölündü. Tarihçi Appian’a göre; Garganus Dağı civarında Crixus’un ordusunu mağlup eden komutan Gellius, Spartacus’un peşine düşse de yenilgiden kurtulamaz. Bazı kaynaklara göre Spartacus, burada önce üzerine gelen Lentulus Batiatus’u (gladyatör okulu sahibi) ardından ise Gellius’u mağlup etmiştir.

İtalya’nın kuzeyine yürüyen Spartacus ve komutasındaki köleler, üzerlerine gönderilen birçok Roma birliğini kılıçtan geçirir. Silarus Irmağı yakınlarında yapılan son savaşta ise Roma ordularının başında yer alan Marcus Lucinius Crassus, Spartacus’u yener.  

Savaşın sonu

Savaştan sonra komutanlar siyasi güç elde etti

Komutan Pompey’in birlikleri savaşa doğrudan katılmasa da Pompey, savaştan kaçan köleleri öldürdüğü için galibiyette kendisine de pay biçer. Bu iki komutan isyanın bastırılmasından bir yıl sonra Roma Senatosu’nda konsül olarak seçilirler.

Esir alınan köleler çarmıha gerildi

Bu savaşta Spartacus’un ölüp ölmediği tam olarak bilinmemektedir. Ancak birçok köle ise Capua ile Roma arasındaki yolun kenarında çarmıha gerilir. Bu isyan, Roma’daki son köle isyanı olarak kayıtlara geçer. Bu ayaklanmadan 200 yıl sonra İmparator Antoninus Pius döneminde (138-161), kölelerin ölümlerinden ve kötü koşullardan köle sahipleri sorumlu tutulmuş ve kölelerin şikayet için başvuracakları bir kurum oluşturulmuştur.

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20