Eee... Diller bu sesler olmadan var olamıyor!

“Imm”, “eee”, “aaa”, “hıh” gibi sesler yapılan araştırmalara göre, bir dilin kusurları değil, aksine karşılıklı diyaloğun vazgeçilmez birer parçası.

ÖZEL HABER 23.04.2019, 11:00 23.04.2019, 11:54
Eee... Diller bu sesler olmadan var olamıyor!

Çoğu yazar bu sözcükleri kullanmaktan kaçınır. Hatta, diksiyon hocalarının bu ifadelerden nefret ettiğini bile söylemek abartı olmaz sanırım. Aslında bu sesleri kelime olarak nitelendirmek de ne kadar doğru? Henüz bir yorumda bulunmak doğru olmaz belki ama  “ımm”, “eee”, “aaa”, “hıh” gibi sesler ve duraklamalar yapılan araştırmalara göre, bir dilin kusurları arasında değil. Aksine, bu sesler karşılıklı diyaloğun vazgeçilmez birer parçası.

Sadece yazılı metinlerle olacak iş değil!

Dil öğrenmek için masanın başına oturduğumuzda, önümüze çoğu zaman yazılı birer metin alır, okumaya başlarız. Fakat aslında dil kullanımının büyük bir parçası aslında kitaplar arasında değil. Yabancı biriyle kurduğumuz diyaloglarda...

Yüz yüze yapılan muhabbetlerin çoğu, doğaçlamanın birer ürünü olmasından dolayı kontrol alanımızın dışındadır bir bakıma. Bu sebepten dolayı, dil öğrenirken çoğu insan yabancı bir dilde diyalog kurmakta zorlanır ve işin gerçeği çoğu zaman doğal yaşamın parçası olan bu oral iletişim es geçilir.

Ancak ünlü yazar N.J. Enfield’a göre, karşılıklı diyaloğun dinamikleri bu denli basit görülüp göz ardı edilmemeli. “Nasıl Konuşuruz?” adlı kitabında, “sadece insanlar arasındaki doğal etkileşimde görülen dilin özellikleri” konusunda farklı çıkarımlarda bulunan Enfield, doğaçlama sonucu gelişen karşılıklı iletişimin dil üzerindeki önemini vurgulamıştır.

Kitabında, “En basit bir iletişim bile, etkileşimde bulunan kişilerin karşılıklı işbirliği ve doğru zamanlaması ile gerçekleşir. Bu bir başarıdır.” ifadelerine yer veren Enfield, yazılı metinlere çoğu zaman dahil edilmeyen bu minik sözcüklerin, yani seslendirmelerin, dil için önemini vurgulamıştır.

“Imm” ve “eee” gibi seslendirmeler sağlıklı bir iletişimin parçası mı?

Karşılıklı diyaloğu sürdürebilme; bildirim göndermek ve almak, alınan geri bildirime göre kendimizi ayarlamak ve karşı tarafın ifade ettiği bir yanlışı düzeltmek gibi farklı işlevleri içerisinde barındırır. İşin mucizevi yanı ise, bu olanların hepsi çok hızlı ve bilinçsiz bir şekilde gerçekleşir.

Farklı dillerin de yer aldığı karşılıklı iletişim üzerine yapılan çalışmalarda, iki kişinin yer aldığı bir sözlü diyalogda bir konuşmacıdan karşıdaki konuşmacıya geçiş sürecinin %85’inin bir saniyenin üçte biri kadar bir süre içerisinde gerçekleştiği tespit edildi.

Bir konuşmacıdan diğerine geçiş arasındaki bu kısa süre, aslında bize karşıdakinin bitirmiş olduğu ifadeyi anlamamız ve bu bağlamda yanıt vermemiz için yeterli imkanı vermiyor. İşte, tam bu esnada, “eee” vari seslendirmeler bu geçiş sürecini sağlıklı bir şekilde karşılamamıza imkan tanıyor.

Hata düzeltirken “Iı-ııı” ve “eee” arasındaki işlev fark nedir?

Bunlara ek olarak, “ıı-ııı”, “eee” gibi seslendirmeler ayrıca herhangi bir hatayı düzeltmek için de kullanabiliyoruz. “Eee... hayır canım mesele o değil.” “Eee..” sesi burada, “ıı-ııı” seslendirmesine kıyasla bekleme süresini biraz daha uzatır. Bu esnada karşıdaki konuşmacıya, “eee” sesini çıkaran kişinin zihinsel süreci hakkında küçük bir bilgi verir.

Tekrardan ifade etmek gerekirse, görünüşte çok da önemli adledilmeyen bu sözcükler veya seslendirmeler aslında biz farkına varmadan iki tarafın tavır ve tutumuna ilişkin bilgi veriyor.

“Hıh?” sesi tüm dillerde kullanılıyor mu?

Türkçe’de “hıh?” olarak karşımıza çıkan bu seslendirme neredeyse tüm dillerde mevcut. “Hıh?” sesi karşıdakine bir noktayı kaçırdığımızı veya anlamadığımızı ifade etmek için bilinçsiz olarak kullandığımız bir yöntemdir.

 Bu sesi çıkartmamıza sebep olan birçok etken söz konusu olabilir. Yapılan araştırmalarda, karşıdaki insanı anlamadığımız durumlarda kullandığımız bu seslerin veya sözcüklerin normal bir diyalog içerisinde 84 saniyede bir tekrarlandığı gözlemlenmiştir.

İletişim içerisindeyken neredeyse hiç çaba sarfetmeye gerek kalmadan ortada yolunda gitmeyen bir durum olduğunu veya bir kopukluk yaşandığını ifade etmek için böyle bir seslendirmeyi kullanıyor olmamız aslında çok pratik.

“Hıh?” sesinin iletişimdeki yeri sandığımızdan çok farklıymış

“Hangisi?”, “Ne kadar?” ve “Ne demek istiyorsun? Anlamadım” gibi ifadeler de ortada bir kopukluğun yaşandığını belirten kalıplar arasında yer alıyor fakat bu ifadeleri dile getirmek daha fazla zaman almakla birlikte, konuşmacının tam olarak neler kaçırdıklarını kavraması hususunda daha spesifik bir yaklaşım benimsemesi gerektiği komutunu veriyor.

İşin özü, günlük hayatta konuşurken kullandığımız bu sesler farkında olmadığımız inceliklere sahip olmakla birlikte, iletişim kurmamızı çok daha kolaylaştırıyor. Kişiler arasındaki söz alışverişi, bu ifadeler aracılığıyla daha sağlam ve daha hızlı bir temele oturturularak, daha sağlıklı bir iletişimin kurulmasına ön ayak oluyor. Bu da çoğu zaman gereksiz olarak nitelendirdiğimiz “hımm”, “hıh” ve “eee” gibi seslerin aslında önemsiz olmadığını bizlere hatırlatıyor.

Yorumlar (0)
15°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20