Asgari ücretli sayısında Avrupa'da birinciyiz

Bugün işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan asgari Ücret Tespit Komisyonu yaklaşık 7 milyon kişiyi ilgilendiren gelecek dönemin asgari ücretini belirlemek için saat 14.00’te toplantı alıyor. Bugün hepimize oldukça olağan gelen asgari ücret ne zamandan beri var, tam olarak ne, artması her zaman iyi bir şey mi?

GÜNDEM 02.12.2019, 15:03 02.12.2019, 15:41
Asgari ücretli sayısında Avrupa'da birinciyiz

Peki asgari ücret tam olarak nedir? 

Asgari ücret işverenlerin işçilere ödeyebileceği en düşük ücreti ifade ediyor. Dünyada asgari ücretin ilk olarak uygulanmaya başladığı ülke ise 1894 yılında Yeni Zelanda oluyor. Ardından gelen Avustralya 1896’da önce yaklaşık 6 endüstride, 1904’te 150 endüstriyi kapsayacak şekilde genişletiyor. İngiltere’de ise 1909 yılında Ticaret Kurulları Yasası ile  kanunen uygulanabilir asgari ücret kriterleri getirmenin önü açılıyordu. 

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nde de hukukî çerçeve ve zemini olan asgari ücrete dair 23.maddede bahsi geçen çerçeve; insan onuruna yaraşır bir ömrü yaşamayı sağlayacak gerekirse sosyal yardım ve koruma önlemleri ile desteklenen adil ve olanaklı koşulları yaratacak bir ücretin herkesin hakkı olduğunu ifade ediyor. 

Türkiye ise asgari ücret kervanına hukukî düzlemde 1936 tarihli İş Kanunu ile katılsa da tam olarak uygulanması 1951’i buluyordu. 1967 yılına dek asgari ücret mahalli komisyonlarca uygulandı ve bu tarihten itibaren bugün saat 14.00’te toplantı alacak olan asgari Ücret Tespit Komisyonu ücretleri belirlemeye başladı. Beş devlet, beş işçi ve beş işveren temsilcisi ile oluşturulan kurulda kararlar oy çokluğuyla alınıyor. İşverenlerin temsilcisi TİSK ve işçilerin temsilcisi ise en yüksek üye sayısına sahip olan Türk-İş olarak biliniyor. 

Türkiye’nin imzası yok

Ücretlerin belirlenmesinde işçi ve işverenler arasındaki sorunlu başlıklardan bir tanesi asgari ücretler belirlenirken aile kriterinin göz önünde bulundurulmaması olarak karşımıza çıkıyor.  Asgari Ücret Yönetmeliği ücretlerin bir işçinin bir iş günü karşılığında temel ve sosyal ihtiyaçlardan kaynaklı giderleri göz önüne alınarak bunları karşılamasına yetecek düzeyde ücret belirlenmesini öngörüyor. Buradaki sorun ise bir işçinin ücreti olarak belirlenen ücretin 2018 verilerine göre hanehalkı büyüklüğü yüzde 3,4 olan ve kadınların istihdama katılım oranı oldukça düşük olan ülkemizde yalnızca bir işçinin ihtiyaçları üzerinden değerlendirme yapılması olarak karşımıza çıkıyor. 

Nitekim evrensel düzlemde en düşük ücretin standartlarını belirleyen Dünya Çalışma Örgütü(ILO)’nün asgari ücretin belirlenmesine yönelik 131 sayılı sözleşmesi ve Avrupa Sosyal Şartının(ESC) 4’üncü madde 1’inci fıkrası “aile ihtiyaçları kriterini” bir şart ve esas olarak ortaya koyuyor. Türkiye’nin ise ülkenin iktisadi ve toplumsal yapısını göz önüne alınmasını gerektiren ILO sözleşmesinde imzası bulunmazken ESC’nin ilgili madde ve fıkrasında çekincesi bulunuyor.

TÜRK-İŞ’in 2019 Kasım ayı itibariyle yaptığı araştırmanın sonuçları da bahsi geçen maddelere konulan çekincenin yansımalarını ortaya koyuyor. Araştırmaya göre evli olmayan ve çocuksuz bir işçinin tek başına yaşama maliyeti 2578 TL olarak hesaplanıyor. Dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı ise yaklaşık 6900 TL olarak karşımıza çıkıyor. Yoksulluk sınırı giyim, konut, ulaşım, eğitim, sağlık gibi temel giderler hesaplanarak hesaplanıyor. Yine aynı şekilde dört kişilik bir ailenin başka hiçbir gideri ele almadan yalnızca gıda harcaması yaparak yaşayabilmesinin sınırı olan açlık sınırı 2102 TL olarak hesaplanıyor. 


   
Ülkemizdeki asgari ücretli çalışan sayısının ise Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından son yayınlanan verilere göre 2017 yılında yaklaşık 7,5 milyon, bugün itibariyle ise tahmini 8 milyonu aşan bir nüfusu kapsadığını söylemek mümkün görünüyor. asgari ücretli nüfusun toplam işgücüne oranı anlamında Avrupa Birliği ülkeleri arasında en yüksek asgari ücretli nüfus oranı DİSK-AR’ın yayınladığı 2019 asgari Ücret Raporuna göre yüzde 43’le Türkiye’de bulunuyor.



Asgari ücretler çalışanların oranının bu denli fazla olarak belirtildiği ülkemizin OECD ülkeleri arasında satın alma gücü bakımından asgari ücretin karşılığına baktığımız zaman oldukça gerilerde olduğumuz ortaya çıkıyor. Nitekim uzun zamandır krizle mücadele eden Yunanistan ile oldukça yakın seyreden oranlar başka bir soruna işaret ediyor olabilir.

Rapora göre asgari ücret kapsamındaki işçi sayısının Avrupa ülkelerinde bu denli düşük seyretmesinin sebebi Toplu İş Sözleşme(TİS) kapsamlarının geniş olması olarak belirtiliyor.

TİS’in kapsamının genişlediği ülkelerde sendikalar sayesinde varılan toplu iş sözleşmeleri vasıtasıyla sendikasız işçiler de genel olarak daha yüksek ücretlere kavuşabiliyorken TİS kapsamı düştüğü ölçüde asgari ücretli çalışan oranı artış gösteriyor. Raporda verilen örneklere göre TİS kapsamı Fransa’da yüzde 98, Belçika’da 96 iken asgari ücretin kapsamı sırasıyla yüzde 8,4 ve 0,4 olarak kaydediliyor.

2017 verilerine göre TİS kapsamı ülkemizde yüzde 7,3 seviyesinde seyrediyor. Bu durumda da asgari ücret kapsamındaki nüfus istihdam edilenler arasında oldukça artmaya başlıyor. 2017 verilerine bakarak asgari ücret  ve civarında (+%10) alanlar şu an işgücünün yüzde 56’sına tekabül ediyor. Nitekim önceden belirlenmiş olan 2020 TL asgari ücretin yüzde 10’u fazlasını alarak yaşayanlar dahi basitçe yaşama maliyeti olarak belirlenmiş olan ücreti kazanamıyor yani kısacası yaşayamıyor. 

Yukarıdaki tabloda ortaya çıkan durum çalışan nüfusun yüzde 60’a yakın bir oranının- ki buradaki oranlar 2017 baz alınarak sağlanıyor- ancak yaşamasına yetebilecek oranda para kazandığını, 10 milyona yakın bir nüfusun karşı karşıya kaldığı bu gerçeğe karşın artan şüpheli büyüme oranları kazanılan gelirin dağıtımında açık bir adaletsizlik olduğunu ortaya koyuyor. 10 milyonları ilgilendiren bu konuda atılması gereken adımların başında görüldüğü üzere Toplu İş Sözleşmeleri'nin getirilmesi, bunun zeminin olulşması için de sendikalaşmanın artması gerekliliği yatıyor. Nitekim DİSK-AR raporuna göre 2015 yılından beri 102 dolar kadar değer kaybeden asgari ücrete artış gerçekleşirken bunun genel bir toplumsal belirleyici olduğu ve kitleleri yoksulluğun pençesine attığının da hatınalnması gerekiyor. Basında çıkan yüzde 15 düzeyindeki tahminler uzmanlar tarafından tüm bu verielr değerlendirildiğinde oldukça yetersiz kalıyor.  

Habernediyor.com/ Umur Gerenli
 


 
 

Yorumlar (0)
15°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20