Sri Lanka saldırılarının arka planı

Bombalı eylemler, hala iç savaş mirasıyla mücadele eden Sri Lanka’da topluluklar arası gerilimleri körüklemeye devam ediyor.

DÜNYA 23.04.2019, 10:04 29.04.2019, 15:04 Banu Fırıncılar
Sri Lanka saldırılarının arka planı

Paskalya Bayramı’nda Sri Lanka’da gerçekleşen saldırılar, 10 yıl önce kanlı bir şekilde sonuçlanan uzun süreli bir etnik savaşın anılarını yeniden canlandırdı. Sri Lanka yetkilileri, henüz failleri belirleyememiş olsa da bu saldırılar farklı bir niteliğe sahip olmakla birlikte yerel halkın şikâyetlerinden ziyade küresel dinamiklerle tetiklenmiştir. Yine de şiddet eylemleri, derin bir şekilde var olan etnik ve dini hatları kızıştırmış, var olan gerilimleri artırmış ve olası bir şiddeti daha da körüklemiştir.

1948’den sonra bağımsızlığını yeni kazanmış Sri Lanka, devletin oluşum sürecinde Sinhala Budist milliyetçiliğini benimsedi. Bu inanç, basitçe söylemek gerekirse, tüm adanın Sinhala Theravada Budizmine ev sahipliği yaptığını, azınlıkların istilacı olduğunu ve bu azınlıkların Sinhala egemenliğini kabul ettiklerinde hoş görüleceklerini savunur ve ülkenin Sinhala kimliğine karşı gelişebilecek herhangi bir tehdide karşı tereddüt etmeden mücadele edilir.

Bu durum, anayasalar yazılırken ırksal ve dilsel olarak ayrımcı politikalarda kendisini gösterir ve Sinhala topluluğuna ait olmayanları ikinci sınıf vatandaş pozisyonuna indirger. Bugüne kadar, Sri Lanka’nın anayasası Budizm inancını diğer tüm dinlerin üzerinde gördü ve devlete Budizmi koruma ve hızlandırma yetkisini verdi.

Devletin köklü Sinhala Budist doğası, kendisini özellikle güvenliğe bağlı kurumlarda göstermektedir. Örneğin, askerlerin neredeyse tamamı Sinhala Budistidir. Tamil ‘istilacıları’nı yenmeleriyle bilinen eski Sinhala kralları, Vijayabahu Piyade Alayı’na ismini vermiştir. Devletin 1950’li yıllardan 1970’li yıllara kadar Tamillerin özerklik ve eşit hakların sağlanması doğrultusundaki barışçıl taleplerine şiddetli bir şekilde karşılık vermesi, Tamil nüfusunun adanın kuzeydoğusunda bağımsız bir ülke arayışına girmelerine neden oldu. Ülkenin kuzeydoğusu, Tamil Hindu, Hristiyan nüfusu ve Tamilce konuşan Müslüman gruplarına ev sahipliği yapmaktadır.

Geçmişten gelen gerginlik 

Sinhala çetelerinin, ülkenin Sinhala nüfusunun fazla yaşadığı güney bölgesinde, binlerce Tamili öldürdüğü, mallarını yağmalayıp yaktığı Kara Temmuz Katliamı’ndan sonra, düşük düzeyli bir siper savaşı 1983 yılında tam anlamıyla bir savaşa dönüştü. Savaş sırasında, Sri Lanka ordusu sürekli olarak sivilleri hedef aldı on binlerce insanı öldürdü. Oldukça yaygın bir desteğe sahip olan Tamil Elam Kurtuluş Kaplanları, (LTTE) ülkenin güneyinde intihar bombacılarını yerleştirerek yıkıcı sonuçlara yol açtılar.

Aynı zamanda, Tamiller ve çoğu zaman kendisini etnik Tamil olarak tanımlamayan ancak Tamilce konuşan Müslüman grup arasındaki gerilimler arttı. Tamil Elam Kurtuluş Kaplanları ve Müslüman paramiliter kuvvetleri arasındaki bu gerilimlere şiddet ve katliamlar damgasını vurdu. 1990 yılında, Tamil Elam Kurtuluş Kaplanları Kuzey Eyaleti’ndeki 100 bin Müslümanı sürgün ederek topluluklar arasındaki uçurumu iyice açtı.

Savaş boyunca, Sri Lanka ordusu defalarca kiliseleri ve Tamil sivillerini barındıran Hindu tapınaklarını bombaladı. 1995 yılında Jaffna şehrinde bir kiliseye yapılan hava saldırısı yaklaşık 147 insanın ölümüne neden oldu. Bu saldırılar tek başına dini bir motivasyona sahip olmasa da, devletin ibadet yerlerine saldırmak için ne kadar istekli olduğunu göstermiştir.

Tamil Elam Kurtuluş Kaplanları’nın fiili bir devlet kurmayı başardığı süreçten sonra, Sri Lanka ordusu, gittikçe artan bir şiddetin ortasında bu hareketi bastırdı. Birleşmiş Milletler, bu son safhada 40 binin üzerinde kişinin hayatını kaybettiğini söylerken, bazı aktivistler bu sayının 140 bine ulaştığını söylediler.

Bugüne kadar, hesap verilebilirlik mekanizmasına dair uluslararası anlamdaki baskılara ve Tamillerin uluslararası savaş suçları mahkemesi taleplerine rağmen, savaş boyunca işlenen suçlara karşılık kişisel dokunulmazlık durumu hâkim oldu. Savaş sırasında ve sonrasında devlet güçleri tarafından zorla ortadan kaldırılan Tamil ailesine ait yüzlerce kişi protesto gösterilerine başladı. Birleşmiş Milletler yetkililer, kişisel dokunulmazlığın Sri Lanka’daki şiddeti daha da artıracağı konusunda uyarıda bulundular.

2009’dan beri, Sinhala Budist milliyetçilerinin dikkati tamamen Müslüman ve Hristiyan topluluklarına çevrildi. Güvenlik güçleri Tamil nüfusu üzerindeki kontrolünü sürdürürken, Sinhala Budist çeteleri Müslüman ve Hristiyan topluluklara defalarca saldırmaya başladılar. 2018’de Kandy şehrinde Müslüman karşıtı ayaklanmalar gerçekleşti ve Hristiyanlara karşı düzinelerce saldırı düzenlendi.

Sri Lanka Ulusal Hristiyan Evanjelik İttifakı, radikal unsurların tüm toplulukları etkilemeyi başardığını ve ibadet yerleri ve insanlara karşı şiddet eylemlerine neden olduğunu belirtti. Geçen hafta, bir kiliseye Paskalya Bayramı’nın kutlandığı gün saldırıldı. Sri Lanka’daki Müslüman ve Hristiyan topluluklar, geçmişteki Sinhala milliyetçi şiddetine kayda değer bir sınırlamayla karşılık verdiler. Fakat, Paskalya Bayramı’nda gerçekleştirilen saldırılar, geçmişteki Sinhala Budist şiddetine bir tepki olarak ortaya çıkmadı. Failler Sinhala Budistlerini değil, Hrıstiyan kurumlarını ve turizm altyapısını hedef aldılar.

Birçok Tamil Hritiyanı Tamil silahlı kuvvetlerine destek verirken, diğer bir yandan dini bir topluluk olarak Hristiyanlar, diğer topluluklara karşı düşmanca bir tavır içinde de değillerdi. Bu nedenle, Sri Lanka’daki Hristiyan topluluğuna yönelik saldırıları mevcut bir şiddetin tırmanışı olarak görmek yanlış olur. Bu saldırıların şimdiye kadar görülmemiş bir boyutu var.

Bu saldırılardan sonra, mevcut gerilimler daha da derinleşti. Sİnhala sosyal medyasında nefret söylemleri dolaşmaya başladı. Ayrıca Müslümanlara karşı da raporlar ortaya çıkmaya başladı. Bazı Sri Lanka yetkilileri, az bilinen Müslüman savaşçı bir grubun bu saldırılardan sorumlu olabileceğini açıkladılar.

Tamiller ve Müslümanlar arasındaki ilişkilerin zarar görmesi oldukça muhtemel. Doğu kıyısında Tamil çoğunluğunu yaşadığı bir kasaba olan Batticaloa’da bir saldırı gerçekleştirme seçimi tesadüf olmayabilir. Kasaba ve bulunduğu bölge, savaş yıllarında Tamil- Müslüman şiddetine tanıklık etti.

Kolombo’daki St Anthony Kilisesi de Tamil cemaatinin uğrak bir yeridir. Sonuç olarak, Tamiller ve Müslümanlar arasında Batticaloa’da bir şiddet patlaması yaşanacağı konusunda ciddi endişeler var. Saldırıların ardından gerginlikler üst düzeyde olsa da, devletin baskıyla cevap verme eğilimi önlenmeli. Gazeteciler taciz ve gözetim ile karşı karşıya kalmaya devam ederken, diğer bir yandan da mevcut olan acımasız terörle mücadele mevzuatı toplulukları şiddetli bir şekilde bastırmak için kullanılıyor. 22 Nisan’da, Sri Lanka Başkanı Maithripala Sirisena, askerlere çok kapsamlı yetkiler vererek olağanüstü hal ilan etti.

Adada sürdürülebilir bir barışın sağlanması için azınlık topluluklarına karşı ayrımcılığın altında yatan sebeplerle yüzleşilmesi gerekiyor. Eğer bu yüzleşme gerçekleşmezse, azınlık toplulukları tehlike içinde yaşayacak ve Sri Lanka’nın geleceği konusunda belirsizlikler yaşanacak.

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20